NAFAKA DAVASI VE TÜRLERİ

Nafaka, boşanma davası sürerken ya da boşanma davası sona erdikten sonra maddi zorluğa düşecek olan kişiye bağlanan para olarak ifade edilebilir. Nafaka, Türk Medeni Kanununda düzenlenen ve aile hukukundan doğan kişisel bir borçtur. Bu nedenle devredilemez ve ölüm ile sona erer. Türk Medeni Kanununda 4 çeşit nafaka düzenlenmiştir. Bunlar;

Tedbir Nafakası: Boşanma davası açılmadan önce ya da açıldıktan sonra herhangi bir eş ya da çocuklar için dava sonuna kadar tedbiren hükmedilen nafaka türüdür.

Yoksulluk Nafakası: Evliliğin boşanma kararı ile sona ermesinin ardından yoksulluğa düşecek olan eş lehine hükmedilen nafaka türüdür.

İştirak Nafakası: Boşanma davası sonunda çocuğun velayetine sahip olmayan taraf aleyhine, çocuğun giderlerine katılması için hükmedilen nafaka türüdür.

Yardım Nafakası: Boşanma davası ile ilgisi olmayan ve yoksulluğa düşecek altsoy, üstsoy ve kardeşler lehine hükmedilen nafaka türüdür. 

 

1-) TEDBİR NAFAKASI

Türk Medeni Kanunun 169 ve 197. Maddelerinde düzenlenen tedbir nafakası, boşanma kararı kesinleşinceye kadar devam eder ve karar kesinleştikten sonra ya tamamen kalkar ya da yoksulluk veya iştirak nafakası olarak devam eder. Bu nafaka boşanma davası açılmadan veya boşanma davası açıldıktan sonra iki halde talep edilebilir.

1.1-) Boşanma Davası Açılmadan Önce Tedbir Nafakası

Herhangi bir boşanma davası olmamasına rağmen fiilen bir ayrılık söz konusu ise ve nafaka talep eden bu talebinde haklı olduğunu ispatlar ise geçici olarak hükmedilen nafaka türüdür. Nafaka talep eden eş ortak konutu haklı nedenle terk etmişse (diğer eşin evde uyuşturucu kullanması, kendisine şiddet uygulaması vs.) ya da diğer eş haklı neden olmaksızın ortak konuttan ayrılmışsa tedbir nafakasına hak kazanacaktır. Örnek vermek gerekirse; Eşlerden biri hiçbir gerekçe olmadan evi terk etmiş ve 6 aydır da geri dönmemiş olsun. Ev hanımı olan diğer eş kendisini fiilen terk eden eşten ayrılmak istemiyor ama aynı zamanda maddi açıdan zorluk yaşıyor ise boşanma davası açmak yerine yalnızca tedbir nafakası için dava açabilir.  

1.2-) Boşanma Davası Açıldıktan Sonra Tedbir Nafakası

Boşanma davası açıldıktan sonra Türk Medeni Kanunu m.169 “Boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan, özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, eşlerin mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri resen alır.” hükmü gereğince eş veya ergin olmayan çocukların geçinmesini sağlamak üzere hükmedilen nafaka türüdür.

Tedbir Nafakası dava sonuçlanıncaya kadar hükmedilen geçici bir nafakadır. Bu nedenle tarafların kusurlu olup olmadığına bakılmaz. Dava sürecinde şartların değişmesi durumunda talep üzerine hâkim nafaka miktarını artırabilir ya da azaltabilir. 

Tedbir Nafakası Ödenmezse Ne olur?

Tedbir nafakası geçici bir tedbir mahiyetinde olduğundan dolayı ilam hükmünde değildir. Bu nedenle İcra İflas Kanunu m.344’teki düzenleme gereğince nafaka ödenmemesi halinde nafaka borçlusu aleyhine hükmedilen disiplin hapsi cezası uygulanmaz. 

 

2-) İŞTİRAK NAFAKASI

Velayet kendisine verilmeyen eş aleyhine, ergin olmayan çocuğun sağlık, barınma ve eğitim gibi zorunlu giderlerine katılması için hükmedilen nafaka türüdür.  Bu nafakaya hükmedilebilmesi için herhangi bir talep gerekmez. Hakim çocuğun üstün yararını korumak için gerekli önlemleri almak zorundadır. Bu nedenle çocuğun yetiştirilmesi ile ilgili olan bu nafakaya hükmedilirken tarafların kusur durumuna bakılmaz.

İştirak nafakasını, velayet kendisinde bulunan ve fiilen çocuğa bakan eş, çocuğa atanan vasi ya kayyum talep edebilir.  

İştirak Nafakası Kaç Yaşına Kadar Ödenir?

İştirak nafakası kural olarak çocuğun 18 yaşını doldurması, mahkeme kararı ile ergin kılınması ya da evlenmesi ile sona erer. Fakat çocuğun eğitim hayatı devam ediyorsa eğitim hayatı bitene kadar yardım nafakası ödenmesi gerekir.

İştirak Nafakası Ödenmezse Ne Olur?

Nafaka borçlusu, nafaka bedelini ödemez ise nafaka alacaklısının şikâyeti üzerine ve kanundaki diğer şartlarında sağlanması durumunda İcra ve İflas Kanunu 344. maddesine göre 3 aya kadar tazyik hapsine mahkûm edilecektir.

 

3-) YOKSULLUK NAFAKASI

Türk Medeni Kanunun 175. Maddesi uyarınca boşanma yüzünden yoksulluğa düşen eş diğer eşten daha fazla kusurlu olmamak kaydı ile yoksulluk nafakası talep edebilir.

Yoksulluk nafakasının ilk şartı nafaka alacaklısı eşin yoksulluğa düşmesidir. Nafakaya ilişkin sıkça karşılaştığımız sorulardan birisi Çalışan eşe nafaka ödenir mi? Sorusudur. Buradaki yoksulluk herkes için ayrı olarak değerlendirilmesi gereken bir yoksulluktur. Yani somut olayın özelliğine göre asgari ücretle çalışan bir kişinin de, üst düzey yönetici olarak çalışan bir kişinin de yoksulluğa düşebileceği ihtimal dahilindedir.

Yargıtay, somut olayın özelliğine göre nafaka alacaklısının dul ve yetim aylığı alması, yaşlılık maaşı alması, asgari ücret ile çalışması gibi durumlarda yoksulluğun ortadan kalkmayacağını kabul etmektedir. Tarafların yoksulluğa düşüp düşmeyecekleri sosyal ve mali durumlarına göre belirlendiğinden dolayı çalışan kişiler de nafaka alabilir.

Hâkim yoksulluk Nafakasını, iştirak nafakasında olduğu gibi kendiliğinden değerlendiremez. Bu nafaka için mutlaka nafaka alacaklısının talebi gereklidir.

Yoksulluk nafakasına süresiz olarak hükmedilir. Fakat Nafaka alacaklısın evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümü halinde nafaka ödeme yükümlülüğü kendiliğinden sona erer. Bunun haricinde nafaka alacaklısının sırf nafaka alacağı kesilmemesi için resmiyette evlilik olmadan evliymiş gibi fiilen başka biriyle yaşaması durumunda ya da haysiyetsiz bir hayat sürmesi durumunda diğer tarafın talebi üzerine nafakaya ilişkin karar kaldırılabilir.

Yoksulluk nafakası boşanma davası ile birlikte talep edilebileceği gibi boşanma kararının kesinleşmesinin ardından bir yıl içinde ayrı bir dava ile de talep edilebilir. Ayrı bir dava ile talep edilecekse yetkili mahkeme nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesidir. Bunun yanında yoksulluk nafakasına hükmedilirken evliliğin ne kadar sürdüğünün bir önemi yoktur. Taraflar 1 hafta bile evli kalmış olsalar yoksulluk nafakasına hükmedilebilir.

Yoksulluk nafakasına hükmedildikten sonra tarafların maddi durumunda olağanüstü bir değişiklik olması durumunda nafakanın kaldırılması, azaltılması ya da artırılması her zaman talep edilebilir.

 

4-) YARDIM NAFAKASI  

Yardım nafakası boşanma ile ilgisi bulunmayan bağımsız bir nafaka türüdür. Yoksulluğa düşecek alt soy, üst soy ve kardeşler lehine talep halinde hükmedilir.

Yardım nafakasına hükmedilebilmesi için Yargıtay içtihatlarında belirtildiği üzere kişinin; beslenme, giyinme, barınma, eğitim ve sağlık gibi zorunlu ve gerekli olan harcamaları karşılayacak düzeyde geliri olmaması ve yoksulluğa düşmüş olması gerekir.

Yardım nafakasına karar verilirken mirastaki sıra takip edilerek nafakaya hükmedilir. Yani nafaka alacaklısının alt soyundan nafaka alma imkanı varken kardeşlerinden nafaka talep edemez.

 

NAFAKA ALACAKLARINDA ZAMANAŞIMI

Normal şartlarda mahkeme ilamları ve ilam niteliğindeki diğer kararlar son işlem tarihinden itibaren 10 yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Fakat nafakaya ilişkin ilamlar bu kuralın istisnasını oluşturur. Yani nafakaya ilişkin kararın üzerinden 10 yıl geçmiş olsa bile ilam zamanaşımına uğramaz. Fakat ilam zamanaşımına uğramasa da biriken nafaka alacağı 10 yıl sonrasında zamanaşımına uğrar.

 

NAFAKA ALACAĞI ÖDENMEZSE NE OLUR?

İcra İflas Kanunu 344. Maddesi gereğince nafakaya ilişkin kararlar yerine getirilmezse şikâyet üzerinde nafaka borçlusu 3 aya kadar tazyik hapsi ile cezalandırılır.

Birikmiş nafaka alacakları haricinde tahakkuk eden güncel nafaka alacakları sıra cetvelinde 1. Sırada yer alır.

Normal bir alacak için borçlunun maaşının tamamına haciz konulamazken (muvafakat yoksa 1/4 oranında haciz konulabilir) nafaka alacaklarında aylık nafaka miktarının tamamı için haciz konulabilir.  

Normal alacaklar için emekli maaşına haciz konulamazken nafaka alacağı için haciz konulabilir.

 

 

Nafaka davası, kanunda belirtilen şartlarda yoksulluğa düşecek olan kişi lehine açılan ve aile hukuku ile ilgili olan bir davadır. Bu nedenle mutlaka alanında uzman bir boşanma avukatı tarafından takip edilmelidir.

 

(Bu yazı hukuki bilgilendirme amacıyla Avukat Özgür Doğukan GÜNGÖR tarafından kaleme alınmıştır. Kaynak gösterilse dahi yazının tamamı özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan yazının bir bölümü, aktif link verilerek kullanılabilir. Yazarı ve kaynağı gösterilmeden kısmen ya da tamamen yayınlanması suç teşkil eder.)

 

Yorumlar

Henüz yorum yapılmadı.

Yorum Yaz


En fazla 500 karakter. 500 karakter kaldı.

Paylaş